donderdag, november 08, 2007

Mooist


Eén van de collega's die zich met recht kunstenaar mogen noemen heb ik er al mee op de kast gekregen:
"Ik heb het mooiste schilderij dat ooit gemaakt is gezien!"
"Het volgens jou mooiste schilderij."
"Nee, het mooiste schilderij"
"Hoe kan dat nou! Wie denk je wel niet dat je bent ... (etc etc.)"
Fijn is dat. Er zijn weinig filosofische kwesties meer waar mensen zich zo over willen opwinden. Vreemd genoeg is het in de ethiek een beetje verdwenen; daar geloven we wel dat onze standaarden een vorm van waarheid vertegenwoordigen. Werkt ook een stuk beter en past bij de terechte teloorgang van het cultuurrelativisme. Dus, vrij naar een opmerking over het realiteitsgehalte van de wiskunde: door de week zijn we in onze moraal zonder enig probleem platonist, en in onze vrije tijd willen we best één of andere vorm van subjectivisme verdedigen.
Maar in de esthetiek zou ik het liefst ook het hele weekeinde platonist zijn: dingen zijn mooi omdat ze deelnamen aan de schoonheid, een eeuwig onveranderlijk metafysisch gegeven. Wat was de wereld vroeger overzichtelijk. Er is verrassend veel voor te zeggen. Lees Mothersill. Nee, doe maar niet.
Zelfs als we aannemen dat schoonheid een objectieve eigenschap van dingen is (een hele slappe vorm van platonisme, maar toch), blijft de vraag hoe ik kan verdedigen dat mijn schilderij mooi is. Dat kan ik niet, want er zijn geen regels. Er is waarheid, maar er zijn geen criteria voor het waarheidsoordeel. Immers: als je esthetische regels volgt loop je toch de kans om kitsch te maken. En andersom: als je zondigt tegen de regels bestaat er niettemin een kans dat je iets nieuws maakt dat heel mooi is.
Ik kan mijn schilderij dus niet verdedigen. En toch heb ik iets bedacht. Jullie mogen lachen, hardop.
'Jagers in de sneeuw' van Pieter Brueghel de Oudere is een heel mooi schilderij omdat het zonder zijn toeschouwers kan. De jagers zijn betrapt in een moment, maar weten dat niet. Ze staan daar niet voor ons plezier een beetje stil, ze staan helemaal niet stil, ze zijn gewoon op weg naar huis. Beneden in het dal ligt een dorp. De dorpelingen schaatsen op de vijver. Het zijn geen vlekjes verf maar mensen die in huizen horen. Of we ze zien maakt ze niet uit. Later vanavond brandt er vuur in de huizen.
Kijk naar de vogels. Zittend in de boom, duikend naar het dal. De vlucht is onontkoombaar als de val van Icarus en even vrij en toevallig. Een vogel vliegt. Weet jij veel.
Goeie annunciaties, zoals die van Fra Angelico, kunnen ook zonder toeschouwers, hoe stijlvast ze ook vast zijn. Botticelli kan het niet. Kijk hoe Flora van onze blik afhankelijk is. Venus idem dito. Prachtige betoverende en gemankeerde doeken. Met kijken naar de toeschouwer heeft het niets te maken. Piero della Francesca's 'Madonna del parto' kijkt ons net als Flora recht in de ogen, maar onze aanwezigheid doet er niets toe. Als God maar kijkt, en die kijkt altijd. Bij Rafael zie je het ook. Andersom, de toeschouwer de rug toekeren werkt ook niet. De prachtige allegorie van de schilderkunst van Vermeer, die in Wenen op steenworp afstand van Brueghel's 'Jagers' hangt, is een overweldigend doek. We zien een tafereel op de rug, razend knap geschilderd. Maar het kan niet zonder de toeschouwer. Het wil gelezen worden, en begrepen. Brueghel hoeft niet begrepen. Brueghel is, en dat is voldoende. En meer.

5 Comments:

Anonymous Leerlingen in de studieruimte said...

Ga zo door met de blog! Dan hebben we iets te doen, ipv Godsdienst... (van Meulen)

10:58 a.m.  
Blogger ninest123 Ninest said...

ninest123 10.17
prada handbags, red bottom shoes, michael kors outlet store, tiffany jewelry, ray ban sunglasses, nike air max, louis vuitton outlet online, christian louboutin, cheap oakley sunglasses, nike free, replica watches, polo ralph lauren outlet, louis vuitton outlet, louis vuitton handbags, kate spade outlet online, michael kors handbags, ugg outlet, louis vuitton, tory burch outlet online, burberry outlet online, michael kors outlet online, nike air max, christian louboutin outlet, cheap ugg boots outlet, oakley sunglasses, prada outlet, polo ralph lauren, ray ban sunglasses, louis vuitton outlet, tiffany and co, gucci handbags, replica watches, longchamp outlet online, christian louboutin shoes, longchamp handbags, cheap ugg boots, oakley vault, burberry outlet online, ugg boots clearance, michael kors outlet online, ray ban outlet, nike outlet, chanel handbags, cheap oakley sunglasses, oakley sunglasses, jordan shoes, ugg australia

9:35 a.m.  
Blogger ninest123 Ninest said...

michael kors outlet online, air jordan, north face pas cher, mulberry uk, guess pas cher, nike air max, burberry pas cher, longchamp, nike roshe, coach outlet, coach outlet, hollister uk, nike air force, true religion outlet, michael kors canada, air max, scarpe hogan, ray ban uk, nike free pas cher, nike blazer pas cher, lululemon outlet online, michael kors uk, nike air max, true religion outlet, air max pas cher, louboutin, lacoste pas cher, ralph lauren uk, hermes pas cher, nike roshe run, abercrombie and fitch, kate spade outlet, longchamp pas cher, ralph lauren pas cher, new balance pas cher, michael kors, coach purses, true religion, true religion jeans, hollister, converse pas cher, nike free, sac vanessa bruno, vans pas cher, north face, coach outlet store online, tn pas cher, timberland pas cher, oakley pas cher, ray ban pas cher

9:38 a.m.  
Blogger ninest123 Ninest said...

nike roshe, nike air huarache, baseball bats, p90x workout, ferragamo shoes, asics shoes, louboutin, vans outlet, herve leger, valentino shoes, nike air max, babyliss, new balance outlet, insanity workout, chi flat iron, nfl jerseys, ray ban, air max, abercrombie and fitch, giuseppe zanotti, hollister, mont blanc pens, oakley, converse, vans, longchamp, beats headphones, ralph lauren, north face jackets, reebok shoes, north face jackets, abercrombie, bottega veneta, jimmy choo shoes, iphone case, birkin bag, soccer jerseys, lululemon outlet, ghd, hollister clothing store, instyler ionic styler, converse shoes, nike trainers, celine handbags, mac cosmetics, wedding dresses, gucci, timberland boots, mcm handbags, soccer shoes, michael kors outlet, longchamp outlet

9:42 a.m.  
Blogger ninest123 Ninest said...

michael kors handbags, ugg, moncler, montre femme, canada goose, sac louis vuitton, pandora uk, wedding dress, louis vuitton, swarovski uk, marc jacobs handbags, louis vuitton canada, moncler outlet, pandora charms, canada goose outlet, coach outlet, michael kors outlet, moncler, links of london uk, canada goose pas cher, uggs canada, louis vuitton pas cher, moncler, moncler, michael kors outlet online, swarovski jewelry, juicy couture, moncler, hollister canada, supra shoes, louis vuitton uk, canada goose outlet, moncler outlet, moncler, ugg boots, barbour jackets, doke gabbana outlet, pandora jewelry, canada goose, canada goose outlet, canada goose, ugg soldes, canada goose, thomas sabo uk, karen millen, sac lancel, replica watches, ugg, juicy couture outlet, barbour, toms outlet, pandora jewelry
ninest123 10.17

9:44 a.m.  

Een reactie posten

<< Home